อุทยานแห่งชาติภูเวียง จังหวัดขอนแก่น
- อุทยานแห่งชาติภูเวียง คำว่า ภูเวียง เป็นท้องที่อำเภอที่เก่าแก่ของจังหวัดขอนแก่นอำเภอหนึ่ง และยังเป็นชื่อเรียกของเทือกเขามีหลักฐานว่า ป่าภูเวียงเคยเป็นแหล่งชุมชนโบราณ ที่มีอารยธรรมเมื่อหลายพันปีล่วงมาแล้ว มีการขุดพบกระดูกมนุษย์โบราณ เครื่องมือ เครื่องใช้ โลหะสำริด พระนอนสมัยทวาราวดี รวมทั้งภาพเขียนสีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่ถ้ำ (หลืบเงิน) บนเทือกเขาภูเวียง นอกจากนั้นเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2519 มีการค้นพบรอยเท้าและซากกระดูกไดโนเสาร์ และสัตว์โลกดึกดำบรรพ์อายุเกือบ 200 ล้านปี ซึ่งสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี ทรงสนพระทัยและเสด็จทอดพระเนตร เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2532 มีเนื้อที่ประมาณ 325 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 203,125 ไร่

ลักษณะภูมิประเทศ
- สภาพภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสูงภูเวียง มีลักษณะเป็นภูเขารูปแอ่งคล้ายปล่องภูเขาไฟ หรือกระทะคว่ำล้อมรอบไปด้วยภูเขารูปวงแหวน 2 ชั้น มีที่ราบลุ่มตอนกลาง บริเวณตีนเขาบางแห่งเป็นหน้าผาสูงชัน บนยอดเขาสามารถมองเห็นทิวทัศน์เบื้องล่างสวยงาม

ลักษณะภูมิอากาศ
- ลักษณะภูมิอากาศซึ่งได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันออกเฉียงใต้ จึงแบ่งออกเป็น 3 ฤดู ดังนี้
- ฤดูร้อน ระหว่างเดือน มีนาคม - กรกฎาคม
- ฤดูฝน ระหว่างเดือน สิงหาคม - พฤศจิกายน
- ฤดูหนาว ระหว่างเดือน ธันวาคม - กุมภาพันธ์

พันธุ์ไม้และสัตว์ป่า
- สภาพป่าเป็นป่าเต็งรังสลับกับป่าดิบแล้ง ทำให้มีพันธุ์ไม้ที่มีค่าหลายชนิด เช่น ไม้มะค่า ตะแบก เต็ง รัง ตะเคียน แดง เหียง พลวง ชิงชัน ยมหิน ยมหอม จันทร์ดง ยาง ไม้พื้นล่าง เช่น สาบเสือ เฟิร์นชนิดต่าง ๆ หวาย ปรง ไม้ไผ่ หญ้าเพ็ก กล้วยป่า
- สัตว์ป่าประกอบด้วย เก้งหรือฟาน กระจง เลียงผา สุนัขจิ้งจอก ชะมด เสือปลาแมวดาว เม่น กระรอก กระแต บ่าง ลิง กระรอกบิน อ้น แลน ตะกวด งูชนิดต่าง ๆ แย้ ไก่ป่า ไก่ฟ้าพญาลอ ไก่ฟ้าหลังขาว นกขุนทอง นกแขกเต้า นกพิราบป่า นกเขาเขียว นกกางเขนดง นกกะรางหัวหงอก นกเขาเปล้า นกกระทา เหยี่ยว นกขุนแผน นกบั้งรก นกโพระดก นกเค้าแมว นกแซงแซว ฯลฯ

แหล่งท่องเที่ยว
- ซากไดโนเสาร์ ปี พ.ศ. 2519 ระหว่างการสำรวจหาแหล่งแร่ยูเรเนียม นักธรณีวิทยา กรมทรัพยากรธรณีได้พบกระดูกด้านซ้ายหัวเข่าของไดโนเสาร์ซอโซพอด ซึ่งเป็นไดโนเสาร์ขนาดใหญ่ กินพืชเป็นอาหาร บริเวณที่พบเป็นชั้นหินหมวดเสาขรัว จึงทำให้ประมาณอายุได้ว่า ไดโนเสาร์ที่พบมีอายุประมาณ 160 ล้านปีมาแล้ว นับว่าเป็นการค้นพบไดโนเสาร์เป็นครั้งแรกของประเทศไทย จากนั้นเป็นต้นมา กรมทรัพยากรธรณี ได้ร่วมกับเจ้าหน้าที่ทำการสำรวจบริเวณทั่ว ๆ ไปพบร่องรอยและซากสัตว์ในยุคโลกล้านปีหลายแห่ง จึงได้มีการปรับปรุงพื้นที่ดังกล่าวให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว เช่น หลุมขุดค้นกระดูกไดโนเสาร์ หลุมที่ 1,2,3
- พระพุทธไสยาสน์ ประดิษฐานอยู่บนยอดเขาภูเวียงระหว่างอำเภอชุมแพ และอำเภอ ภูเวียงใกล้บ้านโคกสะอาด ตำบลไชยสอ อำเภอชุมแพ จังหวัดขอนแก่น เป็นพระพุทธรูปแบบทวาราวดีปางไสยาสน์ สลักอยู่บนหน้าผายาว 3.75 เมตร หันพระเศียรไปทางทิศตะวันตกและหันพระพักตร์ไปทางทิศใต้ ปัจจุบันพระพุทธรูปยังอยู่ในสภาพที่สมบูรณ์
- ถ้ำฝ่ามือแดง ตั้งอยู่ใกล้บ้านหินร่อง ตำบลเมืองเก่า อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น เป็นแหล่งโบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์ ลักษณะเป็นก้อนหินทรายขนาดใหญ่ หลืบหินลึกประมาณ 7 เมตร สูง 3 เมตร ยาว 50 เมตร ผนังมีภาพลายมือหันหน้าไปทางทิศตะวันออก เป็นภาพมือขนาดใหญ่ 7 มือขนาดเล็ก 2 มือโดยวิธีเอามือทาบกับผนังหินและพ่นสีแดงเรื่อๆ สำรวจพบโดยกรมศิลปากร เมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม 2507 แต่ยังไม่มีการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน
- ถ้ำคนนอน อยู่ใกล้น้ำตกทับพญาเสือ บ้านหินร่อง ตำบลในเมืองเก่า อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น เป็นภาพลายเส้นโค้งหักงอต่อกับลายเส้นกากบาท 2 รูป และเป็นลายเส้นผสมกับลายจุดบนก้อนหินทรายกว้างประมาณ 4 เมตร ยาวประมาณ 15เมตร ภาพเขียนอยู่บริเวณหลืบหินด้านทิศใต้เขียนด้วยสีแดงคล้ายน้ำหมาก
- น้ำตกทับพญาเสือ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของถ้ำฝ่ามือแดง ระยะทางประมาณ 1.5 กิโลเมตร เป็น น้ำตก 2 ชั้น ชั้นแรกเป็นน้ำตกขนาดกลาง สูงประมาณ 8 เมตร มีธรรมชาติที่งดงาม ชั้นที่สองเป็นน้ำตกขนาดใหญ่มีน้ำไหลลาดตามลำห้วย ยาวประมาณ 100 เมตร ธรรมชาติสองข้างทางร่มรื่นสวยงาม โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝน
- ทุ่งกูกติ เป็นทุ่งกว้างอยู่บนเทือกเขาภูเวียงท้องที่ต่อระหว่างอำเภอชุมแพ และอำเภอภูเวียง มีเนื้อที่ประมาณ 2,000 ไร่ เป็นพื้นที่ที่มีทัศนีย์ภาพที่งดงามมองเห็นทิวทัศน์ของชุมแพได้ มีแหล่งน้ำ การเดินทางเข้าที่บ้านโนนสะอาด และเดินขึ้นเขาประมาณ 6 กิโลเมตร
- น้ำตกตาดกลาง ตั้งอยู่ในท้องที่ตำบลในเมือง อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น เป็นน้ำตกขนาดใหญ่อยู่ในเส้นทางบ้านโคกสูง ถึงรอยเท้าไดโนเสาร์ที่หินลาดป่าชาด ถึงทุ่งใหญ่เสาอารามห่างจากรอยเท้าไดโนเสาร์ประมาณ 4 กิโลเมตร
- น้ำตกตาดฟ้า ตั้งอยู่ในท้องที่ตำบลในเมือง อำเภอเมืองภูเวียง จังหวัดขอนแก่น อยู่ห่างจากทุ่งใหญ่เสาอารามประมาณ 5 กิโลเมตร และห่างจากบ้านโคกสูงประมาณ 10 กิโลเมตร เป็นน้ำตกขนาดใหญ่สูงประมาณ 25 เมตร สภาพป่าเป็นป่าดิบที่อุดมสมบูรณ์ ทางอุทยานแห่งชาติได้ จัดสถานที่กางเต็นท์ไว้ให้สำหรับผู้ประสงค์จะพักแรม ปัจจุบันทางขึ้นเป็นทางชักลากไม้เก่า สามารถเดินทางโดยเท้าได้
- ทุ่งใหญ่เสาอาราม ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลในเมือง อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น ห่างจากน้ำตกตาดฟ้าไปทางทิศตะวันออกประมาณ 5 กิโลเมตร เป็นทุ่งหญ้าที่กว้างใหญ่บนเทือกเขาภูเวียงมีตำนานว่า เคยเป็นที่อยู่อาศัยของพวกชาวป่าในสมัยก่อน มีสภาพทิวทัศน์ของทุ่งหญ้าและป่าเบญจพรรณกว้างไกลสุดตางดงาม นอกจากนี้ยังมีดอกไม้ป่าที่ขึ้นอยู่หลากหลาย และสัตว์ป่าที่มีค่าหายากต่าง
- อ่างเก็บน้ำหัวภูชน ตั้งอยู่ในท้องที่บ้านขามป้อม ตำบลขัวเรียง อำเภอชุมแพ จังหวัดขอนแก่น อยู่ห่างจากรอยเท้าไดโนเสาร์หินลาดป่าชาด ประมาณ 4 กิโลเมตร เป็นลานหินขนาดใหญ่ มีก้อนหินเรียงราย เหมือนปฏิมากรรมทางธรรมชาติที่งดงาม รายรอบไปด้วยป่าดงดิบที่อุดมสมบูรณ์ชุ่มชื่น สามารถไปนั่งชมทิวทัศน์ ถ่ายรูป นั่งพักผ่อน โดยเฉพาะหลังฤดูฝนมีดอกไม้ป่า เช่น ม้าวิ่ง กระดุมเงิน กล้วยไม้ดิน หยาดน้ำค้าง โครงเครงฯลฯ ขึ้นอยู่ดาษดื่นงดงามมาก
- ร่องน้ำจั่น เป็นร่องหินบนภูเขาภูเวียง มีน้ำไหลตลอดปี อยู่ที่บ้านหนองเส่าเล้า ตำบลขัวเรียงอำเภอชุมแพ มีรูปปั้นฤาษีขนาดใหญ่ เป็นจิตรกรรมที่งดงามมาแต่โบราณ สามารถเห็นทิวทัศน์เบื้องล่างได้ อยู่ห่างจากถนนชุมแพ-ขอนแก่น ประมาณ 13 กิโลเมตร
- หินลาดกกกุ่ม ลานหินขนาดใหญ่มีก้อนหินเรียงกันเป็นกลุ่มบางก้อน มีลักษณะคล้ายรูปสัตว์อยู่กระจัดกระจายเต็มพื้นที่ประมาณ 5 ไร่ มีดอกกล้วยไม้ป่า ขึ้นอยู่ออกดอกสวยงาม หากยืนที่จุดนี้มองลงไปที่เบื้องล่าง จะเห็นทิวทัศน์ของหมู่บ้านและเทือกเขาภูเวียงสวยงามมาก

สิ่งอำนวยความสะดวก อุทยานแห่งชาติภูเวียง ได้จัดสถานที่กางเต็นท์ไว้บริการโดยนักท่องเที่ยว

การเดินทาง
- จากจังหวัดขอนแก่นโดยสารรถยนต์ หรือรถประจำทางถึงอุทยานแห่งชาติภูเวียงระยะทางประมาณ 56 กิโลเมตร จากอำเภอภูเวียงไปอีกประมาณ 4 กิโลเมตร บริเวณปากช่องภูเวียงเป็นที่ตั้งหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติภูเวียง ตั้งอยู่ริมน้ำพอง บริเวณนี้ยังมีศาลเวียงภูเวียงตั้งอยู่ เป็นที่เคารพสักการะของประชาชนทั่วไป และมีรถรับจ้างสามล้อเครื่องจากอำเภอภูเวียง ถึงที่ทำการหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติภูเวียง (ปากบ่อง)

การติดต่อ
- อุทยานแห่งชาติภูเวียง อ. ภูเวียง จ. ขอนแก่น 40150 โทรศัพท์ : 043 - 249 052